Tehlikeli madde taşımacılığı sektörü, güvenlik ve düzenlemeler açısından sürekli gelişen bir alandır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın yakın zamanda yayımladığı2024/2 sayılı İşletme Denetimleri Genelgesi, bu alandaki işletmeler için önemli güncellemeler ve yükümlülükler getirmektedir. Bu genelge, hem ADR (Tehlikeli Malların Karayoluyla Uluslararası Taşınmasına İlişkin Anlaşma) hükümlerine uyumu güçlendirmeyi hem de işletme denetimlerinin etkinliğini artırmayı hedeflemektedir.
Genelgenin Amacı ve Kapsamı Nedir?
Bu genelgenin temel amacı, tehlikeli madde taşımacılığı sürecinde yer alan tüm tarafların (gönderen, alıcı, taşıyıcı, paketleyen vb.) sorumluluklarını netleştirmek ve denetim süreçlerini standartlaştırmaktır. Böylece, insan sağlığı, çevre ve kamu güvenliğinin korunması amaçlanmaktadır. Genelge, tehlikeli madde taşımacılık zincirindeki her bir paydaşın uyması gereken usul ve esasları belirler.
İşletmeler İçin Getirilen Yükümlülükler
Genelgeye göre, tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı alma zorunluluğu bulunan işletmeler ve kendi bünyesinde TMGD (Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı) istihdam eden işletmeler, belirli yükümlülükleri yerine getirmekle sorumludur. Bu yükümlülükler arasında en önemlilerinden biri, işletmenin faaliyet gösterdiği tehlikeli maddeler ve TMFB’sinde yer alan konularla ilgili yazılı prosedür, plan, talimat, süreç ve kontrol formları gibi dokümanların oluşturulması takip ve kontrolünün yapılması
Bu dokümanlar, ADR ve ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak, idare tarafından yayımlanan talimatlara cevap verebilecek nitelikte olmalıdır. Genelge, bu dokümanların oluşturulması için 1 Aralık 2024 tarihi itibari ile zorunlu hale gelmiştir.
06.02.2025 tarihinde yönetmelikte yapılan değişiklik ile TMGD hizmeti alma zorunluluğu bulunmayan işletmelerde 31.12.2025 tarihine kadar doküman oluşturma zorunluluğu bulunmaktadır.
Hangi Dokümanlar Hazırlanmalı?
Genelgenin Ek-1 bölümü, her bir rol için hazırlanması gereken doküman türlerini detaylı olarak listelemektedir. Bu dokümanlar şunları içerebilir:
- Personel Listeleri: Görev alan tüm personelin bilgilerini içeren listeler.
- İşlemlerin Tanımlanması: Yük kabulü, boşaltma, doldurma, paketleme gibi süreçlerin aşamalarını detaylandıran prosedürler ve talimatlar.
- Kayıt ve Takip Formları: Taşınan maddelerin listesi, araç bilgileri, test ve muayene kayıtları gibi bilgileri içeren formlar.
- Kontrol Prosedürleri: Araçların, tankların, ambalajların ve yüklerin güvenliğini sağlayan kontrol süreçleri.
- Uygunluk Belgeleri ve Muayeneler: Taşıt uygunluk belgeleri, test ve muayene takipleri gibi belgeler.
Her bir faaliyet için (alıcı, boşaltan, gönderen, dolduran, yükleyen, paketleyen, taşımacı, tank konteyner / portatif tank işletmecisi) ayrı ayrı belirlenmiş dokümanlar bulunmaktadır.
Neden Bu Genelge Önemli?
- Güvenlik: Tehlikeli madde taşımacılığında güvenlik standartlarını yükseltilmesi,
- Yasal Uyumluluk: İşletmelerin yasal düzenlemelere uyumunun sağlanması ve olası yaptırımların önlenmesi,
- Denetim Kolaylığı: Denetim süreçlerinin daha şeffaf ve etkin hale getirilmesi,
- Sektörün Gelişimi: Tehlikeli madde danışmanlığı hizmetlerinin kalite standartlarının arttırılması amaçlanmıştır.
Sonuç
Tehlikeli madde taşımacılığı ile ilgili faaliyet gösteren tüm işletmelerin, 2024/2 sayılı Genelge ‘de belirtilen yükümlülükleri dikkatle incelemesi ve gerekli dokümanları 1 Aralık 2024 tarihine kadar eksiksiz bir şekilde hazırlaması ve ikiz dosya hazırlanarak bir nüshası işletmede bir nüshası da TMGDK da bulundurulması gerekmektedir. Bu adımlar, hem yasal uyumluluğu sağlamak hem de operasyonel güvenliği en üst düzeye çıkarmak için kritik öneme sahiptir.
Anahtar Kelimeler: Tehlikeli Madde Taşımacılığı, İşletme Denetimleri, ADR, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Genelge 2024/2, Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı, TMGD, Kayseri TMGD, Mersin TMGD, Sivas TMGD, Yozgat TMGD, Adana TMGD, TMGDK, TMFB, Karayolu Taşımacılığı, Yük Güvenliği, Mevzuat.
Not: Bu makale Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın 2024/2 sayılı Genelgesi içeriğini özetlemek amacıyla hazırlanmıştır. Detaylı bilgi için lütfen Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın 2024/2 sayılı Genelgesi‘nin tam metnine başvurunuz.
Yeni Yönerge ile Belirlenen Kurallar
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı,07.01.2025 tarihinde Tehlikeli Maddelerin Karayolu Taşımacılığı Sürecinde Görev Alacak Kişilerin Eğitimi Hakkında Yönerge‘yi yayımlayarak, sektördeki eğitim süreçlerini standartlaştırdı ve dijital bir platforma taşıdı. İşte bu yeni düzenlemenin işletmeler ve personel için getirdiği önemli başlıklar:
Kimler Bu Eğitimleri Almak Zorunda?
Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi (TMFB) sahibi işletmelerde, tehlikeli madde taşımacılığı sürecinin herhangi bir aşamasında görev alan tüm personel (şoförler, yükleyiciler, paketleyiciler, depo çalışanları, ofis personeli vb.) bu eğitimleri almakla yükümlüdür. Yeni göreve başlayacak personelin de göreve başlamadan önce bu eğitimi alma zorunluluğu bulunmaktadır.
Hangi Eğitimler Verilecek?
Eğitimler iki ana başlıktan oluşur:
- Genel Bilinçlendirme ve Emniyet Eğitimi: Tüm personelin alması zorunlu temel eğitimdir. Tehlikeli madde sınıfları, işaretleme/levhalama, çevrenin korunması, genel güvenlik tedbirleri, acil durum prosedürleri ve yasal sorumluluklar gibi konuları kapsar.
- Göreve Özgü Eğitim: Personelin fiilen yaptığı işe (yükleme, paketleme, sürüş vb.) özel, daha detaylı kurallar ve prosedürleri içeren eğitimdir.
- Eğitimleri Kimler Verebilir?
Eğitim verecek personellerin Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanları (TMGD) veya Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı Eğiticisi (TMGDE) sertifikalarına sahip kişiler tarafından verilebilir. Bu eğitimler TMGDE’ler ve TMGDK’lar bünyesindeki atamasız danışmanlar tarafından her işletmeye eğitim vereilebilirken, atamalı danışmanlar sadece ataması olan yerlerde eğitim verebilirler. Eğitimler, işletmenin kendi bünyesindeki TMGD’si veya hizmet aldığı TMGD Danışmanlık Kuruluşu (TMGDK) veya yetkili Eğitim Kuruluşları (TMGDEK) tarafından verilebilir.
Eğitim ve Sınav Süreci Nasıl İşleyecek?
- Eğitimler, kamu.türkiye.gov.tr üzerinden açılacak bir eğitim dönemi kapsamında, yüz yüze ve belirlenen asgari sürelere uygun şekilde verilir.
- Eğitim sonunda, 20 soruluk bir test sınavı yapılır. Başarılı olmak için 100 puan üzerinden en az 60 puan alınması gerekir.
ADR Eğitimi Tamamlama Belgesi
Sınavda başarılı olan personel için “ADR Eğitimi Tamamlama Belgesi” düzenlenir. Bu belge, “Genel Bilinçlendirme/Emniyet Eğitimi” ve “Göreve Özgü Eğitim” başlıkları altında verilir ve 2 yıl geçerlidir.
Sorumluluk Kimde?
İşletmeler, personelinin bu eğitimleri almasından ve kayıtlarını tutmaktan sorumludur. Bu sorumluluk:
- TMGD hizmeti alan işletmelerde, hizmet aldıkları TMGDK ile müştereken,
- Kendi bünyesinde TMGD istihdam eden veya TMGD hizmeti alma zorunluluğu bulunmayan işletmelerde ise doğrudan işletmenin kendisine aittir.
Denetim ve Yaptırımlar
Bakanlık (UHDGM ve Bölge Müdürlükleri), eğitim süreçlerini kamu.türkiye.gov.tr üzerinden elektronik olarak ve yerinde denetimlerle takip eder. Usulsüz eğitim verildiğinin tespiti halinde, düzenlenen belgeler iptal edilir ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda cezai işlem uygulanır.
İşletmelerin, geçmiş yıl içinde ki (faaliyet konularına göre) yapmış oldukları tehlikeli madde faaliyetlerini, bir sonraki yılın ilk 4 ayında(bu süre bakanlık duyurularına göre değişebilmektedir) Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı aracılığıyla ya da TMGD(Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı) muafiyeti olan firmaların TMFB(Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi) yetkilileri ile; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına ait “https://www.turkiye.gov.tr/udhb-tmgd-faaliyet-raporu-islemleri-tmgd-girisi” sayfası üzerinden, tehlikeli madde miktarlarını bildiri girmeleri gerekmektedir.
Tehlikeli Madde Miktarı
Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanları ilk anlaşma sonrasında işletme içinde yapmış oldukları çalışma neticesinde işletmenin iştigal ettiği tehlikeli maddeleri ve tehlikeli atıkları tespit etmektedir. Bu tehlikeli maddelerin ve tehlikeli atıkların, GBF/MSDS bilgileri üzerinden ve ADR yönetmeliğine uygun UN atamaları yapılmaktadır. Çalışma sonrasında belirlenmiş olan UN’lere ait olan yıl içindeki miktarları belirlenmektedir.
TMFB Sahibi TMGD Muafiyeti Olan İşletmelerin Yıllık Faaliyet Raporu Bildirimi
TMFB(Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi) olmasına karşın TMGD(Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı) bulundurma zorunluluğu olmayan firmaların ADR Yönetmeliğine göre bazı zorunlulukları bulunmaktadır. Bunlardan biriside Yıllık Faaliyet Raporu bildirimidir. Bildirim zorunluluğu uzun zamandır olmasına karşın 19/03/2024 tarihinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı UHDGM(Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü) tarafından yayınlanan duyuruya kadar e devlet sisteminde, muaf olan işletmelerin bireysel bildirim yapabilecekleri bir sistem bulunmamaktaydı fakat 19/03/2024 itibari ile;
“Bilindiği üzere, Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik kapsamında Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi (TMFB) olan ancak, Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı (TMGD) hizmeti alma zorunluluğu bulunmayan işletmelerin, anılan Yönetmeliğin 27 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi gereği “Yıllık Faaliyet Raporlarını” e-Devlet sistemi üzerinden Bakanlığımıza bildirmeleri gerekmektedir.
Bu durumdaki işletmelerin yıllık faaliyet raporu bildirimlerinin, Bakanlığımız sistemlerinde tanımlanmış TMFB yetkililerince e-Devlet sisteminde yer alan “TMGD Faaliyet Raporu İşlemleri (TMGD Girişi)” hizmeti üzerinden yapılması gerektiği hususu, ilgililere önemle duyurulur.
Tüzel kişiliklerde TMFB yetkilisi tanımlanması için Bakanlığımız ilgili Bölge Müdürlüklerine müracaat edilmesi gerekmektedir. “
Şeklinde ki duyuru ile e devlet sistemi ile üzerinden yapılacak bildirimlerin de alt yapı çalışmaları tamamlanmış olacaktır. Bu ve diğer zorunlulukların takibi ve detayları için ESKA TMGDK olarak bizlerden destek alabilirsiniz.
Taşıma Evrakı, genelde irsaliye ile çok karışılmakta iken son zamanlarda, TMGD lerin bilinçlendirme eğitimleri ve UETDS nin de zorunluluğu sayesinde artmıştır.
Taşıma Evrakı, bir adresten başka bir adrese taşınacak olan ;
Tehlikeli Madde Miktarı,
Tehlikeli Madde UN Numarasını,
Tehlikeli Madde İsmini,
Tehlikeli Madde Tünel Kısıtlama Kodunu,
Tehlikeli Madde Sınıfını,
Tehlikeli Madde Ambalajlama Grubunu(var ise),
Alıcı Unvan /Adres,
Gönderici Unvan / Adres/imza,
Taşımacı Şoför/Plaka/İmza,
Bilgilerinin bulunduğu bir evraktır ve bu evrakın tehlikeli madde taşımalarında doldurulması zorunludur. Doldurulmuş olan Taşıma Evrakı iki nüsha olarak şoför ve gönderici tarafından imza altına alınır bir nüsha dosyalanmak üzere göndericide kalır diğer nüsha ise taşımacı şoföre teslim edilir. Dosyalanmış olan Taşıma Evrakının 3 ay boyunca saklanması gerekmektedir. Aksi durumlarda cezai yaptırımları bulunmaktadır.
TAŞIMA EVRAKINI KİM HAZIRLAR?
Taşıma Evrakı sefer başlamadan hazırlanması gereken bir belgedir. Bu belgenin hazırlama zorunluluğu ise göndericidedir. Taşıma Evrakının hazırlanma zorunluluğu her ne kadar gönderici de olsa da taşımacı ve şoförün bu işlemi takip etme zorunluluğu bulunmaktadır. Aksi durumlarda cezai işlemler gönderici / taşımacı / şoför olmak üzere ayrı ayrı düzenlenmektedir.
BOŞ TANKERLERİN TAŞIMA EVRAKI DÜZENLEMESİ ZORUNLUMUDUR?
Tankerler ile yapılan tehlikeli madde taşımacılıklarında göndericiler doldurulması zorunlu olan ADR/ Taşıma Evrakını hazırlayarak taşımacı şoföre imza karşılında teslim etmek zorundadır. Taşımacı tanker şoförü taşıma işlemini tehlikeli madde boşaltımını gerçekleştirerek tamamladığında tehlikeli madde bulaşığı kalmış tanker için BOŞ TANKER SON YÜK: (taşınan son yük bilgileri) “BOŞ TANKER SON YÜK: UN 1098, ALİL ALKOL,6.1(3),PG I,(C/D)”şeklinde taşıma evrakı bulundurmak zorundadır.
Bu durum tankerin yıkanmadığı durumlarda tanker boş olsa da BOŞ TANKER SON YÜK:(taşınan son yük bilgileri) Taşıma Evrakının araçta bulundurulması gerektedir.
Taşıma Evrakı hakkında daha detaylı bilgiler ulaşmak için Bölüm 5.4 Dokümantasyon kısmından bakılmalıdır.
Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi (U-ETDS)
Karayolu Taşıma Kanunu (KTK) ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği (KTY) ile Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik çerçevesinde taşımacılık faaliyetinde bulunan işletmelerin taşıdıkları eşya, tehlikeli yük, kargo ve yolcu hareketlerinin elektronik olarak takibi , değerlendirilmesi ve denetimi imkanlarının sağlanacağı bir sistemdir.
Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi (U-ETDS), 2024 yılına kadar Ulaştırma Bakanlığı’nın yapmış olduğu değerlendirmeler neticesinde taşımacılık faaliyetinde bulunan firmaların altyapı yetersizliklerinden kaynaklı bildirim zorunluluğunda ertelemeler yapmış olsa da alt yapı hazırlıklarını tamamlayarak bildirim yapmak isteyen firmaların süreçlerinde erişim engeli olmamış ve bildirim yapılabilmiştir.
2024 yılı 12/01/2024 tarihi itibari ile erteleme duyurusu yayınlanmamış olması nedeni ile ;
U-ETDS sistemi, KTK ve KTY çerçevesinde ticari olarak faaliyet gösteren,
1-Tarifeli/tarifesiz yolcu taşımacıları (A1, A2, B1, B2, D1 ve D2),
2-Eşya taşımacılarını (K1, K3, C2 ve C3),
3-Lojistik işletmecilerini (L1 ve L2),
4-Kargo işletmecilerini (M1 ve M2),
5-Nakliyat ambarlarını (N1 ve N2),
6-Dağıtım işletmecilerini (P1 ve P2),
7-Terminal işletmecilerini (T1 ve T2),
8-Tehlikeli madde taşımacılığı yapan K2 ve C1 yetki belgesi sahibi firmaların faaliyetlerini U-ETDS sistemine veri gönderimi yapmaları gerekmektedir.
TEHLİKELİ MADDE TAŞIMACILARI İÇİN U-ETDS?
KTK ve KTY çerçevesinde tehlikeli madde taşımacılığı faaliyetinde bulunmak üzere adlarına C1, C2, K1, K2,
L1, L2, N1 ve N2 yetki belgesi düzenlenen firmaların, yapacakları faaliyetlerde;
1.) Yükün gönderici bilgilerini,
a Vergi kimlik numarasının (gerçek kişilerde T.C. kimlik numarası),
b Ad, Soyad – Unvan
2.) Yükün alıcı bilgilerini,
a Vergi kimlik numarasının (gerçek kişilerde T.C. kimlik numarası),
b Ad, Soyad – Unvan
3.) Sefer bilgilerini,
a Taşıma Tarihi,
b Plaka
4.) Diğer yük bilgileri,
a Taşınan eşyanın cinsi
b Yükleme-Boşaltma Yeri, Tarihi ve Saati
5.) Sürücü bilgilerini;
a T.C. kimlik numarası
6.) Taşınan tehlikeli maddeye ilişkin bilgiler,
a UN kodu,
b ürünün ağırlığı/Lt,
c var ise muafiyet türü,
d Taşıma şekli
Hareket başlayıncaya kadar Bakanlığın U-ETDS sistemine işlemeleri/iletmeleri gerekmektedir.
Veri(Yük Kaydı Bildirimi) gönderimi nasıl yapılır;
E-Devlet portalı (turkiye.gov.tr / kamu.turkiye.gov.tr) üzerinden taşımacılarımızın taşıma faaliyetlerine ilişkin verileri girmesi ve bu yolla U-ETDS sistemine veri iletmeleridir. Yetki belgesi sahiplerinin Bakanlığımıza bildirdikleri imzaya yetkili kişiler veya yazılı olarak müracaat etmek suretiyle operatör olarak yetkilendirilen kişiler E-Devlet portalına giriş yaparak, yetkili oldukları firma adına veri gönderme işlemini gerçekleştirebilmektedirler.
- Bu işlem için akıllı telefon uygulaması “APP” ile de U-ETDS yük bildirim işlemleri yapılabilmektedir.
Sisteme veri göndermenin ikinci yolu ise web servis denilen yöntemdir. Bu yöntem birinci yöntemden çok daha basit bir çözümdür. Bir çok firmanın taşımaları takip etmek amacıyla kullandığı bir program bulunmaktadır. Kullanılan programın Bakanlığımız U-Net Otomasyon sistemiyle veri alışverişini sağlamak suretiyle, firmalar kendi programlarına girmiş oldukları taşıma bilgilerini otomatik olarak (E-Devlete giriş yapmadan) U-ETDS sistemine iletmeleri mümkündür. Bu entegrasyon için, taşımacı firmalarımızın e-devletten ya da bölge müdürlüklerinden web servis yetkilendirmesi yapmaları gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen yöntemlerden birisiyle, taşımacılarımız U-ETDS sistemine taşıma bilgilerini, Yönetmelikte belirtilen saatten önce girmeleri gerekmektedir.
Eska Danışmanlık Mühendislik Ltd. Şti, faaliyet gösterdiği alanlarda sunduğu kaliteli ve güvenilir hizmetlerini daha yakından tanıtmak ve müşterilerine kolay erişim sağlamak amacıyla yeni web sitesini yayınladı.
Eska Danışmanlık Mühendislik Ltd. Şti olarak 2015 yılında başlattığımız bu yolculuk, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı II., V. ve XII. Bölge Müdürlükleri yetki alanlarında TMGD belgelendirme süreçlerini tamamlayarak sizlere daha etkili ve güvenilir hizmet sunma vizyonumuzu pekiştirdi.
Firmamız, tehlikeli madde güvenliği konusunda uzmanlaşmış bir ekip tarafından yönetilmektedir. İç Anadolu Bölgesi ve diğer yetki alanlarında sunduğumuz kaliteli hizmetlerimizle ilgili müşterilerimize daha yakın olmak ve ihtiyaçlarına hızlı çözümler sunmak amacıyla yeni web sitemiz eskadanismanlik.com u yayınladık.
Eska Danışmanlık web sitesi, modern ve etkileyici bir tasarıma sahip olmanın ötesinde, kullanıcılarına firma hakkında kapsamlı ve güvenilir bilgi sunmayı hedefliyor. Sitemizin kullanıcı dostu arayüzü, ziyaretçilerin ihtiyaç duydukları bilgilere hızlı bir şekilde ulaşmalarını sağlıyor.
Web sitemiz üzerinden şirketimizle ilgili detaylı bilgileri ve Tehlikeli Madde Güvenliği Danışmanlığı hizmetleri hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz. Güncel haberler ve duyuruları takip etmek için haber bültenimize abone olabilirsiniz.